Svartigaldur · Efnahagsmál · 8. október 2026
Eitt fylki í Norður-Noregi. Örlítið meiri fjölgun en á öllu Íslandi.
Fjölgun erlendra vetrargistinátta
2016/17–2025/26 · október–mars
Veturinn 2025/26 gistu erlendir gestir hér fleiri nætur en nokkru sinni fyrr samkvæmt bráðabirgðatölum. Metið felur þó aðra þróun: frá 2016/17 hefur Tromsfylki, þar sem Tromsø er, bætt við sig fleiri erlendum vetrargistinóttum en allt Ísland. Þetta er saga um vöxt hjá miklu minni keppinauti — og takmörkin á því sem hún segir um stöðu Íslands.
Unnið með aðstoð gervigreindar. Heimildir og útreikningar fylgja greininni.
Vöxturinn og stærðin
Öll súlan sýnir síðasta vetur. Dekkri hlutinn sýnir hversu margar nætur bættust við frá 2016/17.
Í Tromsfylki fjölgaði erlendum gistinóttum yfir vetrarmánuðina úr 212 þúsund í 666 þúsund. Á Íslandi voru þær 2,97 milljónir síðasta vetur. Ísland er því enn mun stærri vetraráfangastaður. En í fjölgun nátta, ekki aðeins prósentum, stóð eitt norskt fylki örlítið framar. Finnska Lappland bætti við sig enn fleiri nóttum, 741 þúsund.
Viðmiðið skiptir máli. Við byrjum veturinn 2016/17, eftir að Ísland hafði þegar tekið stórt stökk. Frá 2012/13 til 2016/17 urðu erlendar vetrargistinætur hér rúmlega þrefalt fleiri. Samanburðurinn sýnir hvað gerðist eftir þá uppbyggingu; hann segir ekki að Tromsfylki hafi alltaf vaxið meira.
Þessi röð veltur ekki á bráðabirgðatölum síðasta vetrar. Fram til 2024/25, síðasta vetrar með endanlegar tölur, hafði Tromsfylki bætt við sig 383 þúsund erlendum gistinóttum en Ísland 364 þúsund.
Samanburðurinn byggir á skráningu hagstofanna, sem er ekki alveg samræmd: Ísland flokkar gesti eftir ríkisfangi en Noregur eftir búsetulandi. Tölurnar sýna skráðan vöxt gistingar. Þær mæla hvorki sama hóp ferðamanna né hversu margir komu sérstaklega til að sjá norðurljós.
1 · Leitin
| Vetur | Ísland | Noregur og Tromsø | Finnland og Lappland |
|---|---|---|---|
| 2012/13 | 51% | 32% | 17% |
| 2013/14 | 54% | 31% | 15% |
| 2014/15 | 60% | 27% | 13% |
| 2015/16 | 63% | 23% | 14% |
| 2016/17 | 66% | 21% | 13% |
| 2017/18 | 61% | 25% | 14% |
| 2018/19 | 60% | 28% | 12% |
| 2019/20 | 53% | 30% | 17% |
| 2020/21 | 48% | 29% | 23% |
| 2021/22 | 56% | 28% | 16% |
| 2022/23 | 54% | 32% | 14% |
| 2023/24 | 46% | 37% | 16% |
| 2024/25 | 43% | 41% | 17% |
| 2025/26 | 37% | 43% | 20% |
Heimild: Google Trends, vefleit, sótt 8. október 2026; útreikningar Svartagaldurs.
Í breskri leit að norðurljósum tengdum Íslandi, Noregi og Finnlandi var hlutur Íslands 66% veturinn 2016/17. Síðasta vetur var hann 37%. Við sóttum leitarorðin með landanöfnunum og nöfnunum Tromso og Lapland saman svo að þau væru á sama kvarða. „Northern lights iceland“ var enn algengasta einstaka leitin. Minni hlutur merkir því ekki að áhuginn á Íslandi hafi horfið.
Á heimsvísu fór hlutur Íslands úr 62% í um 36% á sama tímabili. Í Bandaríkjunum fór hann úr 70% í 48%. Leitin styður því þá mynd að Ísland eigi sterkari keppinauta en áður. Hún mælir þó áhuga, ekki bókanir, og leit á heimsvísu telur líka fólk sem er þegar komið á áfangastað.
Áhugi á norðurljósunum sjálfum var síðasta vetur sá mesti frá upphafi þessara gagna árið 2012. Leit að Íslandi jókst líka, en leit að Noregi og Finnlandi jókst mun meira. Þetta er ekki einföld saga um áhuga sem flyst frá einu landi til annars: áhuginn í heild stækkaði. Sumir leituðu auk þess að norðurljósum sem þeir gátu séð heima hjá sér.
Ferðamaður getur leitað að Tromsø án þess að nefna Noreg. Við sóttum því leit að Noregi og Tromsø aftur, með skörun fjarlægða. Saman stóðu þau jafnfætis Íslandi í breskri vetrarleit síðasta vetur, í hlutfallinu 1,03 á móti 1. Það er vísbending um samkeppni. Það er ekki sönnun þess að Noregur hafi tekið við sömu gestum.
2 · Bretarnir
| Vetur | Breskir farþegar |
|---|---|
| 2010/11 | 32 |
| 2011/12 | 44 |
| 2012/13 | 68 |
| 2013/14 | 103 |
| 2014/15 | 132 |
| 2015/16 | 185 |
| 2016/17 | 226 |
| 2017/18 | 217 |
| 2018/19 | 201 |
| 2019/20 | 172 |
| 2020/21 | 1 |
| 2021/22 | 106 |
| 2022/23 | 194 |
| 2023/24 | 213 |
| 2024/25 | 159 |
| 2025/26 | 144 |
Heimildir: Ferðamálastofa og Hagstofa Íslands (SAM02001, SAM01601, SAM01102), Hagstofa Noregs (14162), Hagstofa Finnlands (11iz), Alþjóðagreiðslubankinn (BIS), FF7.
Bretar voru fjölmennastir erlendra vetrarfarþega um Keflavíkurflugvöll frá 2002/03 til 2017/18. Veturinn 2016/17 fóru 226 þúsund Bretar um völlinn. Eftir faraldurinn voru þeir aftur orðnir 213 þúsund veturinn 2023/24. Bretland er því mikilvægt próf á því hvort nýir keppinautar séu að draga gesti frá Íslandi.
Síðasta vetur fóru 144 þúsund Bretar um Keflavíkurflugvöll, 32% færri en tveimur vetrum fyrr. Fækkunin er 31% þótt mars sé tekinn út til að draga úr áhrifum þess hvenær páskar falla. Gistinóttum Breta á hótelum fækkaði minna, um 18%. Þeir sem koma, fjöldi ferða og fjöldi gistinátta segja ekki alveg sömu sögu.
Frá 2016/17 til 2024/25 fækkaði vetrargistinóttum Breta á Íslandi um 181 þúsund. Í Norður-Noregi fjölgaði þeim um 45 þúsund og í Lapplandi um 58 þúsund. Tölurnar rekja ekki ferðir einstaklinga, og gisting er flokkuð með ólíkum hætti milli landa. Þær styðja því ekki fullyrðingu um að Bretarnir sem hættu að koma til Íslands hafi einfaldlega farið til Noregs. Flugframboð, verð og aðrir áfangastaðir koma líka til álita.
Það sem metið felur
Vetrarferðaþjónustan á Íslandi stendur á mun stærri grunni en í Tromsfylki. En eftir uppbygginguna fram að 2016/17 hefur litla fylkið bætt við sig örlítið fleiri erlendum gistinóttum. Leitin bendir í sömu átt: Ísland er á lista margra, en keppinautarnir fá stærri hlut af athyglinni. Fyrir ferðaþjónustuna hér er það áþreifanlegra verkefni en að leita að einni skýringu á fækkun Breta: að fá meiri vöxt út úr vetrinum sem þegar hefur verið byggður upp.
Endanlegar tölur fyrir síðasta vetur og næstu vetrarvertíð geta sýnt hvort forskot Tromsfylkis í fjölgun nátta helst. Halda þarf sömu mánuðum og sömu tegund gistingar í samanburðinum.
Leit getur bent á breyttan áhuga. Það eru gistinæturnar sem sýna hvort hann verður að viðskiptum. Gögn um ferðaval einstaklinga þyrfti til að sjá hverjir völdu Noreg í stað Íslands.
Vetur er hér alltaf október–mars. Upphafsveturinn 2016/17 er valinn til að skoða tímabilið eftir fyrra vaxtarskeið Íslands. Google Trends er hlutfallslegur mælikvarði byggður á úrtaki, ekki talning ferða. Hlutföll áfangastaða eru meðaltal tveggja niðurhala sama dag; munurinn náði aldrei heilu prósentustigi. Önnur hlutföll leitar byggja á einu niðurhali. Hagstofa Íslands flokkar gesti eftir ríkisfangi, Noregur og Finnland eftir búsetulandi. Tölur Íslands og Finnlands fyrir janúar–mars 2026 eru bráðabirgðatölur og gisting utan hótela á Íslandi áætluð. Breytt flokkun þjóðerna á Íslandi árið 2025 takmarkar samanburð einstakra ríkisfanga. Farþegatölur eftir ríkisfangi byggja á úrtaki frá október 2019 og telja líka erlenda íbúa og suma tengifarþega. Gistinætur sýna ekki tilgang ferðar: ekki er hægt að telja þær allar sem norðurljósaferðir. Grunngögn sótt 8. október 2026.
Greiningin var unnin með aðstoð gervigreindar. Gögnin og textinn voru yfirfarin.