Fara í meginmál
Svartigaldur

Svartigaldur · Peningastefna · 8. nóvember 2026

Seðlabankinn heldur líklega stýrivöxtum í 8%

Líklegast óbreyttir vextir 18. nóvember. Verðhækkanir hafa hægt á sér, en verðbólgan er enn 5,9% og væntingar of háar til að lækka.

Peningastefnunefnd Seðlabankans tilkynnir næstu vaxtaákvörðun miðvikudaginn 18. nóvember. Meginvextir bankans eru 8% og verðbólga mældist 5,9% í október, sú sama og í september. Til að meta hvað nefndin gerir lögðum við sömu opinberu gögnin fyrir 100 hermda þátttakendur, allt frá nefndarmönnum til skuldabréfamiðlara og hagfræðinga verkalýðshreyfingarinnar, keyrða á fimm ólíkum gervigreindarlíkönum. 88 af 93 gildum svörum spáðu óbreyttum vöxtum.

93 gild svör af 100

Hvað ákveður peningastefnunefnd 18. nóvember? · fjöldi sæta

Sjö svör voru ógild: sex fóru yfir lengdarmörk rökstuðnings og eitt kall mistókst. Hlutföllin eru atkvæði hermdra þátttakenda, ekki líkur.

Sjá fjöldann
Hvað ákveður peningastefnunefnd 18. nóvember? · fjöldi sæta
SvarSæti
Lækkun um 0,25 prósentustig2
Óbreytt, lækkun gefin í skyn11
Óbreytt, aðhald eða hlutlaus tónn77
Hækkun um 0,25 prósentustig3

Unnið með aðstoð gervigreindar. Heimildir, afmörkun og aðferð fylgja.

Sjáðu hvað togar í hvora átt

Af hverju óbreytt

Væntingarnar halda vöxtunum uppi

Frá því í mars hefur nefndin endað hverja yfirlýsingu á sömu reglu: peningastefnan ræðst af efnahagsumsvifum, verðbólgu og verðbólguvæntingum. Í október hélt hún vöxtum óbreyttum einróma og sagði verðbólguvæntingar enn of háar þótt dregið hefði úr umsvifum.

Væntingarnar hafa lítið breyst síðan. Samkvæmt fundargerð októberfundarins búast heimili við 5% verðbólgu að meðaltali næstu fimm ár og stjórnendur fyrirtækja við 3,5%. Verðbólguálag til fimm ára á skuldabréfamarkaði var um 3,7% í byrjun nóvember. Allar tölurnar eru vel yfir 2,5% verðbólgumarkmiði bankans.

Á móti kemur að aðhaldið er þegar mikið. Raunvextir bankans, miðað við meðaltal mælikvarða á verðbólgu og eins árs verðbólguvæntingar, voru 3,4% á októberfundinum. Þetta voru rökin sem flest sætin í hermuninni nefndu: of snemmt að lækka meðan verðbólga og væntingar eru svona háar, en ekki tilefni til að hækka þegar hraðinn hefur minnkað.

Það sem togar niður

Hraðinn hefur minnkað og vinnumarkaðurinn kólnar

Undirliggjandi verðbólga, meðaltal mælikvarða Seðlabankans, var 4,4% í september. Ársverðbólgan er því hærri en undirliggjandi verðþróun. Samkvæmt útreikningi Iceland Signals úr vísitölu neysluverðs hækkaði verð á þjónustu um 15% á ársgrundvelli á þremur mánuðum til júlí, en stóð nánast í stað á þremur mánuðum til október.

Umsvifin hafa líka minnkað. Landsframleiðsla dróst saman um 1,1% milli ára á öðrum ársfjórðungi samkvæmt mati Hagstofunnar. Í könnun Gallup í september voru 18 prósentustigum fleiri stjórnendur sem hugðust fækka starfsfólki en fjölga því. Um sex atvinnulausir eru um hvert laust starf. Á íbúðamarkaði var framboð óseldra íbúða um 8,6 mánaða sala í ágúst.

Þetta voru rök þeirra hermdu nefndarmanna sem leggja mesta áherslu á atvinnu og umsvif. Tvö af 25 sætum í nefndarhlutverkum kusu lækkun um 0,25 prósentustig: eitt í hlutverki aðstoðarseðlabankastjóra peningastefnu og eitt í hlutverki ytri nefndarmanns með áherslu á atvinnu.

Það sem togar upp

Eldsneyti, opinbert verðlag og laun

Verð á dísilolíu hækkaði um 11,2% og á bensíni um 8,0% í október. Saman hækkuðu þau vísitölu neysluverðs um 0,27 prósentustig í mánuðinum. Heimsmarkaðsverð á Brent-olíu var nærri 101 Bandaríkjadal á tunnu fyrir októberfundinn.

Verð sem hið opinbera ákveður hækkaði um 10,2% á tólf mánuðum til október samkvæmt útreikningi Iceland Signals, á móti 6,8% hjá öðru verðlagi. Launavísitalan hækkaði um 5,7% á tólf mánuðum í ágúst og nefndin telur launahækkanir enn meiri en samrýmist verðbólgumarkmiði til lengri tíma.

Þrjú af fimm sætum í hlutverki ytri nefndarmanns með áherslu á verðbólgu kusu hækkun um 0,25 prósentustig. Í ágúst hækkaði nefndin vexti um 0,25 prósentustig með fjórum atkvæðum gegn einu; sá sem greiddi atkvæði á móti vildi halda vöxtum óbreyttum.

Aðferðin

Hvernig við spáðum

Við notuðum Plurality AI, tól Svartigaldurs sem lætur mörg gervigreindarlíkön meta sömu spurningu. Tuttugu hlutverk voru keyrð á fimm líkönum (Claude Sonnet 5.5, GPT-5, Gemini 2.5 Pro, Grok 4.7 og DeepSeek R1), alls 100 sæti. Fimm hlutverk líkja eftir stöðum í peningastefnunefnd: formanni, aðstoðarseðlabankastjórum peningastefnu og fjármálastöðugleika og tveimur ytri nefndarmönnum, öðrum með áherslu á verðbólgu og hinum á atvinnu. Hin fimmtán spá fyrir um ákvörðunina, meðal annars starfsmaður í spágerð bankans, greinendur, miðlarar, lífeyrissjóður, erlendur fjárfestir, verkalýðshreyfing, atvinnurekendur og ferðaþjónusta.

Öll sætin fengu sama gagnapakka: yfirlýsingu og fundargerðir nefndarinnar, Peningamál 2026/3, vísitölu neysluverðs í október og rúmlega 40 hagvísa frá Iceland Signals. Spár greinenda um þennan fund voru viljandi ekki með. Hvert sæti valdi eitt þrep á kvarða frá lækkun um 1 prósentustig upp í hækkun um 1 prósentustig.

Hlutföllin eru atkvæði, ekki líkur. Sæti á sama líkani eru ekki óháð, hlutverkin eru hermd og ein keyrsla segir ekkert um hversu oft aðferðin hittir. Við birtum hvernig spáin stóðst eftir 18. nóvember.

Niðurstaðan

Óbreyttir vextir líklegastir, með áframhaldandi aðhaldstón

Gögnin benda frekar til biðstöðu en breytingar. Verðbólgan hjaðnar ekki nógu hratt til að nefndin lækki meðan væntingar eru 3,5–5%, en kólnandi vinnumarkaður og minni hraði verðhækkana draga úr þörf fyrir frekari hækkun. Af 88 sætum sem spáðu óbreyttum vöxtum töldu 77 að nefndin myndi halda aðhaldstóni frekar en gefa lækkun í skyn.

Það sem gæti breytt myndinni

  1. 01

    Markaðskönnun Seðlabankans, 11. nóvember

    Væntingar markaðsaðila um vaxtaferil og verðbólgu á fjórða ársfjórðungi. Í ágúst bjuggust þeir við 8% vöxtum út árið og 6,25% eftir tvö ár. Hærri verðbólguvæntingar myndu styrkja rökin fyrir hækkun.

  2. 02

    Ný spá bankans, 18. nóvember

    Peningamál 2026/4 koma út sama morgun og ákvörðunin. Nefndin ákveður með nýja spá í höndunum, sem gögn okkar ná ekki til.

Heimildir og aðferð

  • Seðlabanki Íslands: yfirlýsing peningastefnunefndar 7. október 2026; fundargerðir funda 17.–18. ágúst og 5.–6. október 2026; Peningamál 2026/3.
  • Hagstofa Íslands: Vísitala neysluverðs í október 2026, 29. október.
  • Iceland Signals: hagvísar sóttir 8. nóvember 2026, meðal annars verðbólguálag, verð á þjónustu og vörum, opinbert verðlag, olíuverð og laun.
  • Plurality AI: keyrsla 8. nóvember 2026; 100 sæti, 93 gild svör.

Raunvextir, undirliggjandi verðbólga og væntingar heimila og fyrirtækja eru eins og Seðlabankinn birtir þær í fundargerð. Tölur um þjónustuverð og opinbert verðlag eru útreikningar Iceland Signals úr gögnum Hagstofunnar.

Greining, hermun og texti voru unnin með aðstoð gervigreindar. Svör sætanna eru búin til af líkönum og eru ekki ummæli raunverulegra nefndarmanna, greinenda eða stofnana.

Hagvísarnir koma úr Iceland Signals, gagnaþjónustu Svartigaldurs. Kynntu þér Iceland Signals →

Seðlabankinn heldur líklega stýrivöxtum í 8% | Svartigaldur